Wat is het

Een denkfout, ook wel cognitieve fout of redeneerfout, is een irrationele, foutieve gedachtegang die een negatief zelfbeeld in stand houdt of versterkt.

De denkfout wordt  veroorzaakt door de automatische gedachte; het is een manier om zonder directe aanleiding een situatie op een bepaalde manier te beoordelen.

Die vervorming komt voort uit onze opvoeding; er zijn ons allerlei systemen aangeleerd, die onze denkwijze bepalen, zoals bijvoorbeeld:

  • het streven naar perfectionisme;
  • de behoefte altijd gelijk te krijgen;
  • de behoefte alles te controleren;
  • de behoefte altijd je zin te krijgen.

Hieronder een overzicht van een aantal denkpatronen

Filteren
Je onthoudt enkel de negatieve details en vergroot deze uit.
Je blijft hierover nadenken zodat je visie op de realiteit er negatiever uit ziet. De positieve aspecten van een situatie verlies je uit het oog.

Alles of niets
Je ziet de dingen als zwart of wit, goed of slecht.
Je moet perfect en je mag geen fouten maken, anders ben je een mislukking. Er is geen middenweg.

Labelen
Dit is een extreme vorm van alles of niets denken.
Als je een fout maakt, hang je een label aan jezelf “Ik ben een loser.”

Overgeneralisatie: Je komt bij een algemene conclusie op basis van één enkele gebeurtenis. Je ziet die ene negatieve gebeurtenis als de start van een oneindig patroon van tegenslagen. Je gebruikt de woorden “altijd” of “nooit”.

Overhaaste conclusies trekken
Je maakt een negatieve interpretatie, ook al zijn er geen concrete feiten die je conclusie ondersteunen

A : Je kan gedachten lezen
Jij weet, zonder dat men je het vertelt, wat anderen denken, voelen en waarom ze iets doen. Beter zelfs, je weet wat anderen over je denken.

B : Je kan voorspellen
Je gaat ervan uit dat alles verkeerd zal aflopen en je maakt jezelf wijs dat jouw voorspelling al een vaststaand feit is.

Vergroten of verkleinen

A. Je overdrijft het belang van de dingen.
Je verwacht altijd het ergste. Je hebt iets gehoord over een probleem of iets dat mis kan gaan.
Direct begin je te denken in scenarios als “Wat als….” ; “Misschien vraagt iemand wel…… “

B. Je minimaliseert de belangrijkheid van de eigenschappen en kwaliteiten die je wil.
Als je iets goed gedaan hebt, denk je snel dat het toch niet goed genoeg was en dan iemand anders het wel beter kon. Het afbreken van je positieve ervaringen neemt voldoening weg en zorgt ervoor dat je je onbekwaam voelt.

Personaliseren
Je beschouwt jezelf als de oorzaak van een aantal externe negatieve gebeurtenissen, waar je in feite niet verantwoordelijk voor bent.
Personalisatie leidt tot schuldgevoel, schaamte en gevoelens van ontoereikendheid.

Schuld geven
Ofwel houd je anderen verantwoordelijk voor je eigen situatie, ofwel leg je altijd de schuld bij jezelf voor elk probleem dat op je afkomt.

Moeten
Je zegt tegen jezelf dat alles moet lopen zoals jij het verwacht.  Je hebt een lijst met regels en afwijken van deze regels bezorgt je een slecht gevoel. Als deze regels gericht zijn op anderen dan leiden ze meestal tot woede en frustratie.

Ik ben nou eenmaal zo
Ik doe het gewoon op mijn manier.
Daar moeten zij maar aan wennen.

 

Emotioneel redeneren
Je gelooft dat wat jij voelt, automatisch de realiteit voorstelt. “Ik voel me slecht, dus deze situatie is inderdaad slecht”.

Verandering
Je verwacht dat andere mensen zullen veranderen om jou een plezier te doen, als je ze maar genoeg onder druk zet of genoeg in de watten legt.  Je vindt het je plicht om mensen te veranderen jouw hoop op geluk en succes van deze mensen afhangt.

Gelijk hebben
Je bent altijd bezig met bewijzen dat jouw meningen en principes de juiste zijn. Anders denken is ondenkbaar en je zal er alles aan dien om anderen van je gelijk te overtuigen.

Wat kan je eraan doen

  1. Leer de patronen kennen.
  2. Maak jezelf vertrouwd met de 10 vervormde denkpatronen.
  3. Erken vervormde denkpatronen.
    Als je eenmaal over de patronen lezen hebt en je begrijpt, kan je bij jezelf bepaalde denkpatronen herkennen.
  4. Daag jezelf uit
    Probeer na te gaan in welke situaties je in een bepaalde denkpatroon hervalt.
    Waarom doen je dat  ? Wat denk je  ?

Interpreteer de situatie en probeer in te zien dat je denkpatroon alleen maar negatief werkt. Bekijk je situatie eens door een andere bril

In de komende dagen verschijnt op MindWell MegaZine een artikel over de RET-theorie.

De Rationele Effectiviteits Training (RET) is een methode om ongewenst gedrag of emoties van jezelf om te buigen naar meer effectief gedrag of effectievere emoties.

Soortgelijke artikels: