“Niet de dingen zelf maken de mensen van streek, maar hun gedachten erover.” – Epictetus (filosoof, 55-135 na C.)

Rationele Effectiviteits Training (RET)

Wat is RET ?

De Rationele Effectiviteits Training (RET) is een methode om ongewenst gedrag of emoties van jezelf om te buigen naar meer effectief gedrag of effectievere emoties.

RET vervangt  niet-constructieve gedachten door nieuwe effectieve gedachten.

Centraal staat de relatie tussen het denken en emoties.

 

Inleiding

Elke gebeurtenis, elke situatie roept emotie op.

We gaan er vaak vanuit dat de gebeurtenis zelf de emotie veroorzaakt, zeker als het een emotie van onrust en spanning  is.

Het uitgangspunt van de RET is echter dat wij door onze manier van denken ons gevoel en gedrag bepalen. Het is dus niet de gebeurtenis die de emotie bepaalt.

Dat wil dus zeggen dat wij onze manier van denken op zowel een  positieve, constructieve als op een negatieve, destructieve wijze kunnen gebruiken.

A. Rationele gedachten, rational beliefs, leveren productieve gevoelens en productief gedrag op.

B. Irrationele gedachten, irrational beliefs, zijn gedachten die leiden tot niet-productieve gevoelens en gedragingen, omdat deze vaak overdreven of te hevig zijn.
Deze laatste zijn én schadelijk voor jezelf én ze blokkeren je om je doel te bereiken in bepaalde situaties.

De basis van RET: ABC-methode

De basis van de RET is het ABC-model. Met dit model  brengt  RET de emotionele  gebeurtenissen in kaart.

Dat houdt in dat jouw gedrag en emoties niet direct worden bepaald door de situatie, maar door jouw gedachten in en over de situatie.

De basis vormt het A-B-C, afkortingen voor de termen:

Elke gebeurtenis, elke situatie roept emotie op. Elke A leidt tot een C.
We gaan er vaak vanuit dat de gebeurtenis A zelf de emotie C veroorzaakt, zeker als het een emotie van onrust en spanning  is.

Het uitgangspunt van de RET is echter dat wij door onze manier van denken ons gevoel  en gedrag bepalen.

De kern van de RET komt erop neer dat niet A de oorzaak is van C, (fig. 1) maar B.
Het zijn niet de gebeurtenissen (A) die emoties los maken en spanning of stress veroorzaken (C), maar onze gedachten hierover (B) (fig. 2.)

Het A-C denken ( emotie is rechtstreeks oorzaak van de gebeurtenis) (fig. 1.) wordt vervangen door B-C denken ( emotie wordt veroorzaakt door je denken en je geloof over de gebeurtenis) (fig. 2.)

Door oefening kunnen de overtuigingen (B) worden veranderd, kun je een andere bril beginnen opzetten. Dit kan op zo’n manier dat deze overtuigingen beter (realistischer, van minder tot niet irrationeel) bij de situatie (A) aansluiten. Een gevolg is dat het gevoel (C) dat hierbij hoort,  beter aansluit, positiever is: gevoelens van ontreddering, angst, woede, schaamte, minderwaardigheid e.a. worden minder frequent en kunnen vaker vermeden worden.

Ineffectieve gedachten

De RET-theorie is eenvoudig en kent ook maar 2 type gedachten:

  • ineffectieve of irrationele en
  • effectieve of rationele gedachten.

Effectieve gedachten helpen je verder en moet je dus zeker niet veranderen. De RET concentreert zich op ineffectieve of irrationele gedachten, die leiden tot niet-productieve gevoelens en gedragingen, omdat deze vaak overdreven of te hevig zijn.

Gedachten zijn ineffectief  of irrationeel als :

  • ze niet leiden tot effectief gedrag/emoties,
  • je ze niet kan onderbouwen met feiten, niet kunnen worden onderbouwd met feitelijke gegevens;
  • de redenering niet klopt of als ze tegen de logica ingaan.

Dit zijn de gedachten waar je aan moet werken.

Deze gedachten krijgen pas een lading omdat jij er een waardeoordeel aanhangt. Je kan neutraal vaststellen dat een collega je niet sympathiek vindt. Dat is gewoon een feit, die dingen gebeuren. Maar, pas als jij er een waardeoordeel aanhangt, als jij er last van krijgt, dan pas gaat het een verschil maken.

Zoek dus bij elke gedachte (“ die collega vindt me niet sympathiek”) naar je waardeoordeel, naar wat jij ervan vindt (“ik word daar onzeker van” ). Dat waardeoordeel is de basis voor je irrationeel gedrag of emoties.

 

Kerngedachten van irrationeel gedrag.

De ineffectieve of irrationele gedachten zijn in de basis terug te brengen tot een vijftal kerngedachten.
Deze kerngedachten zijn steeds terugkerende gedachten, die je je in de loop der tijd zo eigen hebt gemaakt dat ze tot een levensopvatting zijn verworden. Deze kerngedachten zijn:

1. Rampdenken:

Als er iets gebeurt, dan staat dat gelijk aan een ramp.
Muggen groeien in hun fantasie uit tot olifanten. Zwart wit denken overheerst .

2. Perfectionisme:

Alles  moet helemaal perfect zijn. Fanatiek perfectionisten vinden dat ze geen fouten mogen maken.

Deze eis van absolute onfeilbaarheid koppelen ze aan zelfbeoordeling: een fout is een teken van zwakte.

Hierdoor zien deze perfectionisten voortdurend gevaren als er iets fout loopt of dreigt te lopen. Immers, fouten maken betekent falen, een totale afgang.

3. De love-junk:

De love-junk Is verslaafd aan de liefde en goedkeuring van anderen.
Hij vindt het noodzakelijk dat mensen hem mogen en zijn gedrag goedkeuren.

4. Normativisme:

Iedereen moet zich aan mijn norm houden en de wereld moet volgens mijn norm in elkaar zitten.
De anderen moeten zich gedragen naar mijn opvattingen en de wereld moet anders, beter, rechtvaardiger zijn.

5. Lage frustratietolerantie (LFT):

Letterlijk: niet kunnen omgaan met je eigen frustraties.
Mensen met een lage frustratie-tolerantie zien vaak op tegen dingen en denken vervolgens dat deze te moeilijk en te zwaar zijn. Zij reageren daarom vaak snel emotioneel als iets tegenzit.

Lasten en mogelijke tegenslagen groeien in de fantasie uit tot onoverkomelijke bezwaren.

  • “Als…. gebeurt, dan kan ik dat niet verdragen”
  • “Ze doen dit allemaal om mij dwars te zitten”
  • “Ik kan dat gewoon niet. Dat is te moeilijk voor mij”


Dwang

Iedereen heeft wel dit soort gedachten in een bepaalde vorm. Maar pas als deze gedachten eisend worden, worden ze irrationeel. Het irrationele van deze gedachten zit in het verabsoluteren of in het principiële moeten.

Zoals ik zei, iedereen heeft wel eens zo’n gedachte maar als het een soort van dwang wordt, van altijd alles moeten goed doen, dan wordt het een probleem.

In het volgende artikel over RET kan je lezen over het 8-stappenplan om RET toe te passen.

Soortgelijke artikels: